Beyaz bir masanın üzerinde finansal tablo dökümanları, cetvel ve mavi işaretleyici kalem bulunan muhasebe standartları çalışma ortamı

TFRS 16'nın Kapsamı ve Temel Değişikliği

1 Ocak 2019 itibarıyla yürürlüğe giren TFRS 16 standardı, önceki TMS 17 standardının faaliyet kirası/finansal kiralama ayrımını kiracılar için ortadan kaldırmıştır. Buna göre kiracı, kiralama süresi 12 ayı geçen ve düşük değerli varlık kapsamına girmeyen tüm kiralamalar için:

  • Bilançoda "kullanım hakkı varlığı" tanımalı,
  • Karşı taraf olarak "kira yükümlülüğü" tanımalıdır.

Kullanım Hakkı Varlığının Başlangıç Ölçümü

Kullanım hakkı varlığı başlangıçta maliyet bedeli üzerinden ölçülür ve aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

Bileşen Açıklama
Kira yükümlülüğünün başlangıç tutarı Gelecekteki kira ödemelerinin kira başlangıcındaki iç faiz oranıyla (veya alternatif borçlanma faiz oranıyla) iskonto edilmiş bugünkü değeri
Başlangıçta yapılan kira ödemeleri Eksi alınan kira teşvikleri olmak üzere kira başlangıcında veya öncesinde yapılan ödemeler
Başlangıç doğrudan maliyetleri Kiranın müzakeresi ve düzenlenmesiyle doğrudan ilişkili artış maliyetleri
Söküm ve restorasyon maliyetleri TMS 37 kapsamında tahmini söküm ve restorasyon maliyetlerinin bugünkü değeri

Kira Yükümlülüğünün Başlangıç Ölçümü

Kira yükümlülüğü, kiralama başlangıcında ödenmemiş kira ödemelerinin bugünkü değeri olarak ölçülür. Kullanılacak iskonto oranı şu sırayla belirlenir:

  1. Kiraya verenin kiralamada içkin faiz oranı (belirlenebiliyorsa),
  2. Kiracının alternatif borçlanma faiz oranı (IBR).

Sayısal Örnek

Varsayımlar: 5 yıllık kira sözleşmesi, yıllık kira ödemesi 120.000 TL, IBR %18, başlangıçta avans yok.

Yıl 1 : 120.000 / (1,18)¹ = 101.695 TL
Yıl 2 : 120.000 / (1,18)² = 86.182 TL
Yıl 3 : 120.000 / (1,18)³ = 73.035 TL
Yıl 4 : 120.000 / (1,18)⁴ = 61.894 TL
Yıl 5 : 120.000 / (1,18)⁵ = 52.453 TL
Kira Yükümlülüğü (Başlangıç) = 375.259 TL

Sonraki Dönemlerde Ölçüm

Kullanım hakkı varlığı maliyet modeliyle faydalı ömrü ya da kira süresiyle (hangisi kısaysa) üzerinden amortismana tabi tutulur. Değer düşüklüğü testine TMS 36 çerçevesinde tabidir.

Kira yükümlülüğü etkin faiz yöntemiyle artırılır ve gerçekleşen kira ödemeleriyle azaltılır. Her dönem faiz gideri gelir tablosuna yansıtılır.

Finansal Tablolara Etkisi

BİLANÇO
  • Aktifler artar (kullanım hakkı varlığı)
  • Borçlar artar (kısa+uzun vadeli kira yük.)
  • Kaldıraç oranı yükselir
GELİR TABLOSU
  • Kira gideri kalkar
  • Amortisman gideri artar
  • Faiz gideri artar
  • EBITDA iyileşir

Muafiyet Uygulamaları

TFRS 16, aşağıdaki durumlarda kiracıya kullanım hakkı varlığı tanımama seçeneği sunmaktadır:

  • Kısa vadeli kiralamalar: Kira başlangıç tarihi itibarıyla kira süresi 12 ay veya altında olan sözleşmeler
  • Düşük değerli varlıklar: Bireysel olarak yeni olduğunda düşük değerde olan varlıklara ilişkin kiralamalar (IAS 16 kılavuzu: yaklaşık 5.000 ABD doları eşiği)

Bu makale yalnızca bilgi amaçlıdır ve belirli bir duruma ilişkin muhasebe görüşü niteliği taşımamaktadır. Uygulamalar şirketin koşullarına göre farklılık gösterebileceğinden bir muhasebe uzmanına danışmanız önerilir.